Türkiye’de Sosyal Medyanın Evrim Hikayesi

2014 y?l?, Türkiye’nin interneti kullan?? biçiminin yeni nesil içeri?e ve mecralara uygun bir ?ekil ald???n? ve sürekli devinim geli?tirdi?ini ortaya koydu.

Illinois Universitesi’nden bir grup ö?renci, 1993 y?l?nda geli?tirdikleri ve internete yükledikleri basit bir yaz?l?m?n, tüm dünyan?n hayat?n? de?i?tirece?inden habersizdi. Mosaic ad?n? verdikleri bu browser, o zamanlarda bile oldukça derinlikleri bulunan, bugünlerde say?s? 4,57 milyar sayfaya ula?m?? internet evrenini herkesin kullanabilece?i, kolayl?kla sayfalar aras?nda gezinebilece?i bir ortam haline getiriyordu. ?nternet Mosaic’ten sonra, akademisyenlerin, bilgisayar kurtlar?n?n ve coder’lar?n egemenli?inden ç?k?p, günlük tüketimin bir parças? haline gelmi?; grafik temelli yeni bir browser, yay?nland??? ilk y?l içerisinde interneti de?i?tiren yegane olgu olarak görülmü?tü. 1990’larda Amerika’da ya?anan com-dot bubble’? yaratacak kadar çok ki?iyi internet kullan?c?s? haline getirmi? olan Mosaic, 1997’de yeni update ç?karmay? b?rakt???nda ?nternet; devletler, ?irketler, sivil toplum kurulu?lar?, üniversiteler ve bireysel kullan?c?lar için günlük hayat?n vazgeçilmez üretim ve tüketim arenas? haline gelmi?ti.

1997 y?l?nda Türkiye’de ise internetin kullan?m oranlar? Amerika’dan biraz daha farkl? durumdayd?. ODTÜ’den ba?layan Türkiye’nin internet serüveni, ancak Ege Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Bo?aziçi Üniversitesi ve ?TÜ ile bulu?mu?, ancak say?l? say?daki üniversite internetin faydalar?ndan yararlanmaya ba?lam??t?.

Dünya Facebook ile tan???yor

2004’e geldi?imizde Türkiye’deki internet kullan?c?lar?, çoktan MySpace’i denemi?, Yonja ile tan??m??, Friendster’da olu?turdu?u profillerle internetteki sosyal diyalog ortam?n?n içinde ya??yordu. Amerika’da ise yepyeni bir internet deneyimi üniversitelerin kampüsünü bir bir fethediyor, Dünya Facebook ile tan???yordu. Ayn? y?l içerisinde Türkiye nüfusunun sadece yüzde 18,8’i interneteri?imine sahipken, bugünün kavramlar?yla sosyal medya, ülkedeki kullan?c?lar için daha hiç bir ?ey ifade etmiyordu. 2004 y?l?nda internet eri?imi olan Türkiye’deki kullan?c?lar?n yüzde 68,8’i interneti e-mail al?p göndermek, yüzde 40,5’i chat platformlar? için kullan?rken, sürekli ileti?imin ve etkile?imin bugünkü tek mecras? olan sosyal medyan?n yerine koyulabilecek hiç bir internet davran??? o y?llarda gözlemlenmiyordu.

?nternet kullan?m? h?zla artarken, internet h?z?na olan ihtiyaç da gittikçe art?yordu çünkü 2005 y?l?na geldi?imizde YouTube hayat?m?za giri? yapm??t?. Bugün en büyük ikinci arama motoru haline gelmi? olan YouTube, o zamana kadar hiç kar??la??lmam?? bir h?zla büyüyüp, dünyay? yeni nesil bir internet içeri?iyle tan??t?r?rken, Türkiye’deki internet kullan?c?lar? video içeri?in tad?n? ç?karmaya ba?lam??t?. Bir Ek?i Sözlük yazar? ise YouTube hakk?nda a?a??daki sözleri klavyesinde tu?layarak, YouTube’un do?u?unu kar??l?yordu.

Digital_Age_SDTT_2

2006 ve 2007 y?llar? dönüm noktalar?

2006 y?l? ise bir daha hiç gücünü kaybetmeyecek bloglar?n, tüm h?z?yla dünyaya yay?ld??? y?l olarak tarihte kendine yer buldu. Twitter’?n dünya arenas?na girdi?i y?l olarak hat?rlanan 2006 ve Tumblr’?n genç ku?a?? yeniden yaz?ya yöneltmesiyle geçen 2007, Türkiye’deki sosyal medya kullan?c?lar?n?n dünyayla birlikte evrilmesine ve internet tüketicisinden internet üreticisine geçi?inin kayna??n? olu?turan iki y?l oldu. 2009 y?l?na geldi?imizde Türkiye’deki internetkullan?c?lar?n?n dörtte biri internette metin, görüntü, foto?raf, video veya müzik gibi orijinal içerikleri üretiyorken, toplam nüfusun yüzde 38,1’i ise art?k internetin vatanda?? olmu?tu.

Bir sonraki y?la geldi?imizde ise art?k sosyal medya arenas?ndaki büyük oyuncular yepyeni bir alan? ke?fetmi?lerdi: mobil dünya. Asl?nda 2007 mobil hayat?n ba?lad??? y?l olmu?tu. Steve Jobs gerçek anlamda ak?ll? ilk telefonu San Francisco’da tan?tt???nda, hiç kimse dünyan?n ak?ll? telefonlara bu kadar h?zl? bir adaptasyon gösterece?ini ve 2010’a geldi?imizde mobilin bu kadar önem kazanaca??n? varsaym?yordu. Oysa ki önce cep telefonlar? daha sonra da tabletler mobil platformlar?n varl???n? güçlendiriyor ve sosyal medyay? mobille?tiriyordu. 2010 y?l? içerisinde tüm dünyaya ayn? zamanda yay?lan ?nstagram, 2011 y?l?nda ise bir anda her cihazda kendine yer bulan Snapchat, kameral? cihazlar?n da gücüyle Türkiye’deki kullan?c?lar aras?nda da güçlenerek büyümesini sürdürdü.

Digital_Age_SDTT

Y?llar ilerlerken Türkiye’deki kullan?c?lar da sosyal medyada mümkün olan yeni kullan?m alanlar?n? ke?fetmeyi sürdürdü. 2011 y?l?na geldi?imizde daha önce ço?unlukla e?lence, günlük ileti?im ve oyun amac?yla kullan?lan sosyal medya, yüzde 50,8 oran?nda toplumsal ve siyasi konularla ilgili görü?lerin payla??ld??? bir mecra haline gelmi?ti.

1 milyar nüfuslu bir network’ün parças? haline gelen, günde ortalama 20 milyon tweet atan, 1 milyon foto?raf? filtreleyip dünyan?n be?enisine sunan Türkiye’deki sosyal medya kullan?c?lar?, y?llar geçerken online dünyada gizlilik kayg?lar?na neden oldu. Daha önceki y?llarda daha kontrolsüz ilerleyen sosyal medya payla??mlar?, siber güvenlik alg?s?n?n artmas?yla ve dünyan?n çe?itli yerlerinden gelen birbirinden sansasyonel krizin evrensel etkisinin anla??lmas?yla yerini daha tedbirli sosyal medya kullan?c?lar?na ve içeriklerine b?rakt?. Öte yandan, 2012 y?l?nda Amerika’da yay?lmaya ba?layan Tinder, 2014 y?l?nda Türkiye kullan?c?lar?n?n büyük ra?bet gösterdi?i bir platform olarak, yeni nesil sosyal mecralar?n adaptasyonunun devam etti?ini ve farkl? amaçlara yönelik geli?tirilen sosyal mecralar?n ilgi gördü?ünü gösterdi.

Digital_Age_SDTT_3

Türkiye’de internet kullan?c?lar?n?n 78,8’i sosyal medyada

2014 y?l? ise yeni mecralar?n de?il yeni davran?? biçimlerinin y?l? olarak tarihe geçti. Oscar Ödül Töreni’nde Ellen DeGeneres’in Twitter’da payla?t??? dünyan?n en de?erli selfie‘si olarak adland?r?lan foto?raf, 2014 y?l?n?n sosyal medya olay? oldu ve tüm mecralar?n vazgeçilmez içeri?i haline geldi. 2014 y?l?, Türkiye’deki halk?n?n art?k interneti kullan?? biçiminin de yeni nesil içeri?e ve mecralara uygun bir ?ekil ald???n? ve sürekli devinim geli?tirdi?ini ortaya koyuyordu. 2014 y?l? sonunda, Türkiye’deki toplam nüfusun yüzde 53,8’i aktif olarak interneti kullan?rken, internet kullan?c?lar?n?n yüzde 74,2’si haberleri ve gündemi buradan takip ediyor, yüzde 78,8’i sosyal medyada varl?k gösteriyor, yüzde 67,2’si al??veri? yapmadan önce online yorumlar? okuyor, yüzde 47,8’i ise bir ?ekilde orijinal içerik üretiyor durumuna gelmi?ti.

Kaynak: Somera ?? Analisti & Blogger’? Andaç Baran Cezayirlio?lu’nun kaleme ald??? bu yaz? Digitalage’den al?nm??t?r.

About Business Intelligence

Starcom Mediavest Group Business Intelligence, data analizi ve tüketici içgörüsü alanlarında hizmet veren SMG birimidir. Reklam yatırımıyla elde edilen değerin ölçülmesi ve maksimize edilmesini amaçlar.