RTÜK’ten İzlenme ve Dinlenme Oranı Ölçümlerine İlişkin Yönetmelik

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) taraf?ndan haz?rlanan “Yay?n Hizmetlerinin ?zlenme ve Dinlenme Oran? Ölçümlerinin Yap?lmas?na ve Denetlenmesine ?li?kin Usul ve Esaslar Hakk?nda Yönetmelik” 17 Ekim 2012 tarih ve 28444 Say?l? Resmi Gazete’de yay?mlanarak yürürlü?e girdi.

Yönetmelikle yay?n hizmetlerinin izlenme ve dinlenme oran? ölçümlerinin yap?lmas?na ve denetlenmesine ili?kin usul ve esaslar ile bu usul ve esaslara uymayan ?irket ve kurulu?lara uygulanacak müeyyideler belirlendi. Yönetmelikte, izlenme ve dinlenme ölçüm hizmeti faaliyetleri ve ölçüm piyasas?nda rekabeti sa?lamak amac?yla izlenme ve/veya dinlenme ölçüm hizmeti faaliyetinde bulunacak kurulu?lar?n sahip olmas? gereken ?artlar düzenleniyor. Yönetmeli?in tam metnini a?a??da bulabilirsiniz.

YAYIN H?ZMETLER?N?N ?ZLENME VE D?NLENME ORANI ÖLÇÜMLER?N?N
YAPILMASINA VE DENETLENMES?NE ?L??K?N USUL VE
ESASLAR HAKKINDA YÖNETMEL?K

B?R?NC? BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan?mlar

Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeli?in amac?, yay?n hizmetlerinin izlenme ve dinlenme oran? ölçümlerinin yap?lmas?na ve denetlenmesine ili?kin usul ve esaslar ile bu usul ve esaslara uymayan ?irket ve kurulu?lara uygulanacak müeyyideleri belirlemektir.

Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin yarg? yetkisi alt?nda, her türlü teknik, usul ve araçlarla ve her ne isim alt?nda olursa olsun elektromanyetik dalgalar veya di?er yollarla yap?lan radyo, televizyon ve iste?e ba?l? yay?n hizmetleri ile ilgili izlenme ve dinlenme oranlar?n?n ölçümüne ili?kin faaliyetleri kapsar.

Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 15/2/2011 tarihli ve 6112 say?l? Radyo ve Televizyonlar?n Kurulu? ve Yay?nlar? Hakk?nda Kanunun 37 nci maddesinin birinci f?kras?n?n (i) bendine dayan?larak haz?rlanm??t?r.

Tan?mlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ara?t?rma ?irketi: ?zlenme/dinlenme oran? ölçümlerini yapan tüzel ki?iyi,
b) Ham veri: Veri taban? ara?t?rmas? veya panelden elde edilen i?lenmemi? veriyi,
c) ?zlenme/dinlenme oran? (rating): Belirli bir zaman diliminde belirli bir yay?n hizmetini alan izleyici/dinleyicilerin panel büyüklü?üne oran?n?,
ç) ?zlenme/dinlenme ölçüm faaliyeti: Ülke nüfusunun tamam?n?n veya belli bir k?sm?n?n demografik ve sosyo-ekonomik yap?s?n? temsil eden örneklem birimlerinin izlenme/dinlenme davran??lar?n? elektronik ve di?er yöntemlerle ölçen pazar ara?t?rmas?n?,
d) ?zlenme/dinlenme pay? (share): Belirli bir zaman diliminde belirli bir yay?n hizmetini alan izleyici/dinleyicilerin o zaman dilimi içindeki izleyicilere/dinleyicilere oran?n?,
e) Kanun: 6112 say?l? Radyo ve Televizyonlar?n Kurulu? ve Yay?n Hizmetleri Hakk?nda Kanunu,
f) Medya sahipleri birli?i: Birden fazla medya hizmet sa?lay?c?dan olu?an tüzel ki?ili?i,
g) Mü?terek endüstri komitesi: ?zlenme/dinlenme ölçümlerini yapt?rmak amac?yla bir araya gelen medya hizmet sa?lay?c?lar? ve reklam sektör temsilcileri taraf?ndan olu?turulan yap?y?,
?) Organizasyonel yap?: Mü?terek endüstri komitesi, medya sahipleri birli?i, medya hizmet sa?lay?c?s? ve platform i?letmecisi tüzel ki?iliklerinden herhangi birini,
h) Ölçüm: ?zlenme veya dinlenme oran? ölçümünü,
?) Panel: Veri taban? ara?t?rmas? kitlesini temsil kabiliyetine sahip, ölçümün gerçekle?tirildi?i ve verilerin üretildi?i haneler bütününü,
i) Panel büyüklü?ü: Panelde bulunan toplam hane say?s?n?,
j) Panel tasar?m?: Panelin, veri taban? ara?t?rmas? örnekleminden seçilmesine ili?kin her türlü i?, i?lem ve yöntemler ile panel yap?s?n? tan?mlayan tasar?m?,
k) SES ölçe?i: Sosyo-Ekonomik Statü ölçe?ini,
l) Üst Kurul: Radyo ve Televizyon Üst Kurulunu,
m) Veri taban? ara?t?rmas?: Temsil edilecek kitlenin, demografik ve sosyo-ekonomik yap?s? ile yay?n hizmetine ili?kin bilgilerini toplayan ve panele girecek potansiyel hanelerin seçimi için tasarlanm?? geni? kapsaml? ara?t?rmay?,
ifade eder.
?K?NC? BÖLÜM
?zlenme ve Dinlenme Ölçüm Faaliyeti ?çin Ba?vurular

Organizasyonel yap?da bulunmas? gereken ?artlar
MADDE 5 – (1) Organizasyonel yap?, belli bir mal veya hizmet piyasas?nda do?rudan veya dolayl? olarak rekabeti engelleme, bozma ya da k?s?tlama etkisi do?urabilecek nitelikte olamaz. Organizasyonel yap?, tam ba??ms?zl?k, kurumsal yap?, yaz?l? ve objektif kurallara göre hareket etme, hukuki belirlilik ve teknik yeterlilik niteliklerine sahip olmak zorundad?r.
(2) ?zlenme ve dinlenme ölçüm hizmetinin temininde ölçüm piyasas?nda rekabetin sa?lanmas? amac?yla, organizasyonel yap? taraf?ndan potansiyel ara?t?rma ?irketleri aras?ndan yap?lan seçimin ve/veya ihalenin; ?effaf olmas?, gerekli ?artlar? sa?layan bütün potansiyel sa?lay?c? te?ebbüslere aç?k bir biçimde yap?lmas?, d??lay?c? olmamas? ve en fazla be? y?ll?k bir süre için yap?lmas? esast?r.
(3) Organizasyonel yap?, tarafs?zl?k ve hakkaniyet ölçülerinde makul ve ayr?mc?l?k içermeyecek ko?ullarda hizmet vermek zorundad?r.
(4) Bu maddenin uygulanmas?nda Rekabet Kurulunun görev ve yetkileri sakl?d?r.

Ölçüm faaliyetine ili?kin ba?vuru i?lemleri
MADDE 6 – (1) Organizasyonel yap?n?n, ölçüm faaliyetinde bulunabilmesi için Üst Kurula ba?vurmas? zorunludur.
(2) Organizasyonel yap?, ba?vuru dosyas?nda; ölçüme ili?kin amaç ve kapsam, veri taban? ara?t?rmas?, panel i?lemlerinde kullan?lacak teknik alt yap?, veri toplama sistemleri (veri toplama, denetleme ve benzeri) ile ilgili ön bilgiyi, yaz??ma adresi, internet adresi, e-posta adresi, ölçüm merkezi adresi, telefon ve faks bilgilerini beyan eder.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
?zlenme ve Dinlenme Ölçümlerinin Yap?lmas?na ?li?kin Usul ve Esaslar

Ölçüm faaliyetine ili?kin genel esaslar
MADDE 7 – (1) Ölçüm faaliyeti, kamusal sorumluluk anlay??? çerçevesinde, bu Yönetmelik ve ilgili mevzuatta bulunan hükümler uyar?nca gerçekle?tirilir.
(2) Ölçüm sonuçlar?; güvenilirlik, tutarl?l?k, tarafs?zl?k, veri gizlili?i, güncellik, ?effafl?k ve hesap verilebilirlik esaslar?na göre haz?rlan?r. Ölçüm sonuçlar? talepleri halinde ayn? kategorideki abonelere ayn? anda ula?t?r?l?r.
(3) Yarg? kararlar? sakl? kalmak kayd?yla, ölçüm faaliyeti sürecinde elde edilen veri taban? örneklemi, panele ili?kin isim ve ileti?im bilgilerinin gizlili?i sa?lan?r.
(4) Ham veri, gerekli hallerde kontrolün yap?labilmesi için ar?ivlenir ve denetim sürecinde mahallinde Üst Kurul denetimine sunulur.
(5) Ara?t?rma ?irketinin ISO 20252 belgesine sahip olmas? gerekir.

Veri taban? ara?t?rmas?
MADDE 8 – (1) Ölçümün temelini te?kil edecek evren, ara?t?rma kapsam?ndaki tüm yerle?im yerlerinde ya?ayan hane halklar?n? kapsar. Bu evrene yönelik olarak her iki y?lda bir veri taban? güncellenir.
(2) Veri taban? ara?t?rmas?nda kullan?lacak olan örneklem verisi ve örneklem tasar?m?, Türkiye ?statistik Kurumundan temin edilir. Veri taban? ara?t?rmas?nda kullan?lacak örneklem verisi her y?l güncellenir.
(3) Evrendeki her bir fert veya hane, kapsama dâhil edilir ve bunlar?n örnekleme girme olas?l??? bulunur.
(4) Veri taban? ara?t?rmas?nda olas?l?kl? örnekleme yöntemleri uygulan?r.
(5) ?zlenme ölçümü veri taban? ara?t?rmas?nda kullan?lacak örneklem büyüklü?ü, öngörülen panel büyüklü?ünün en az on kat? olarak belirlenir.
(6) Ara?t?rma ?irketi, mevcut ölçüme yönelik veri taban? ara?t?rmas? yapamaz.
(7) Veri taban? ara?t?rmas? yapacak ?irketin ISO 20252 belgesine sahip olmas? zorunludur.

Panel tasar?m? ve metodolojisi
MADDE 9 – (1) Panel tasar?m?, evreni temsil edecek ?ekilde belirlenir.
(2) Panele seçilecek haneler, veri taban? ara?t?rmas? örneklemi d???ndan olamaz.
(3) Panel tasar?m? uygulamas?nda, ara?t?rma kapsam?ndaki tüm yerle?im yerlerinde ya?ayan tüm nüfusun, izlenme ölçümlerinde be? ya? ve üstü, dinlenme ölçümlerinde ise on iki ya? ve üstü esas al?n?r.
(4) Panel tasar?m?nda kullan?lacak SES ölçe?inde Türkiye temsiliyeti sa?lan?r.
(5) Paneldeki haneler, sistemde en fazla be? y?l kalacak ?ekilde her y?l en az yüzde yirmi oran?nda yenilenir.
(6) Platform i?letmecilerinin sahip olduklar? interaktif ileti?im sistemleri vas?tas?yla kendi abonelerine yönelik olarak yapt?rd?klar? ölçümler hakk?nda bu Yönetmeli?in 8 inci maddesi ile bu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü f?kra hükümleri uygulanmaz.

Medya hizmet sa?lay?c?lar?n üst kurula bildirilme zorunlulu?u
MADDE 10 – (1) Organizasyonel yap?, ölçüm sisteminde yer alan medya hizmet sa?lay?c? kurulu?lar ile ölçüm sonuçlar?n?n Üst Kurula bildirilmesinden sorumludur.

Veri toplama ve raporlama
MADDE 11 – (1) Ölçüm sisteminde kullan?lacak yaz?l?m ile donan?mlar, güncel ve teknolojik geli?melere uygun yap?da olmal?d?r.
(2) Elektronik yolla yap?lan ölçümlerde belirli bir zaman dilimine ait ölçüm sonuçlar?na kar??l?k gelen medya hizmet sa?lay?c? ya da program ad?n?n belirlenmesinde kullan?lacak algoritma, manipülasyona yol açmayacak ?ekilde tasarlan?r. Bu tür bir algoritma ile “dakika içi k?sa süreli çoklu izlemelerde” program atamas? tereddüte mahal vermeyecek ?ekilde yap?l?r.
(3) Organizasyonel yap?, ölçüm sürecine ait tüm verilerin (ham veriler dâhil) güncel kullan?ma aç?k olacak ?ekilde, en az be? y?l ar?ivlenmesinden sorumludur.
(4) Panelden elde edilen ham veriler, ilk olarak Türkiye’de ar?ivlenir.

?zlenme ve dinlenme ölçüm sonuçlar?n?n kamuya aç?klanmas?
MADDE 12 – (1) Ölçüm sonuçlar?n?n her türlü ileti?im ortam?ndan kamuya aç?klanmas? halinde, ölçümün kapsam?, örnekleme yöntemi, örneklem büyüklü?ü, veri derleme yöntemi ve uygulama zaman? “ölçümün künyesi” ad? alt?nda aç?klanmak zorundad?r.
(2) Ölçüm sonuçlar?n?n kamuya aç?klanmas?, kamuyu ve piyasay? yan?lt?c? ve aldat?c?, haks?z rekabete yol aç?c?, haks?z ç?karlara hizmet eden veya toplumda özgürce kanaat olu?umunu engelleyecek nitelikte olamaz.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
?zlenme ve Dinlenme Ölçümlerinin Denetimine ?li?kin Usul ve Esaslar ile Yapt?r?mlar

Organizasyonel yap? ve/veya ara?t?rma ?irketinin denetime ili?kin yükümlülükleri
MADDE 13 – (1) Organizasyonel yap?, ölçümde kullan?lan metodoloji, ölçüm sistemi, raporlama gibi sistemin tüm a?amalar?n?n denetlenmesini içeren denetim sisteminin olu?turulmas?ndan sorumludur. Bu amaçla, alan?nda uzman en az üç ki?iden olu?an ba??ms?z ve tarafs?z denetleme kurulu kurar. Organizasyonel yap?, denetime ili?kin raporlar?n? Üst Kurula sunar.
(2) Organizasyonel yap? ve/veya ara?t?rma ?irketi ayr?ca, birinci f?kradaki denetimin yan? s?ra, ba??ms?z bir kurulu? taraf?ndan ölçümün tüm süreçlerinin y?lda bir defa denetlenmesini sa?lar ve bu kurulu?un haz?rlad??? denetim raporunu Üst Kurula gönderir.
(3) Organizasyonel yap? ve/veya ara?t?rma ?irketinin, Üst Kurul taraf?ndan yap?lan ve/veya yapt?r?lan denetimde; elveri?li bir çal??ma ortam? sa?lamas?, her türlü kolayl??? göstermesi, talep edilen her türlü bilgi ve belgeyi gizlilik ve s?r saklama hükümlerini ileri sürmeksizin yaz?l? ve/veya sözlü olarak zaman?nda vermesi, denetimi sa?lay?c? gerekli alt yap?y? temin etmesi ve çal???r vaziyette bulundurmas?, temsile yetkili ve ilgili ki?ilerin haz?r bulundurulmas?n? sa?lamas? ve denetim sonucunda tespit edilen aksakl?klar? belirlenen süreler içinde gidermesi esast?r.

Üst Kurul denetimi
MADDE 14 – (1) Üst Kurul, ihtiyaç duyulmas? halinde veya kendisine intikal eden ihbar yahut ?ikâyet üzerine organizasyonel yap?n?n ve/veya organizasyonel yap? vas?tas?yla ara?t?rma ?irketinin faaliyet ve i?lemlerinin bu Yönetmeli?e uygun olup olmad???n?n tespiti için, dosya (belge) üzerinde ve/veya yerinde denetim yapabilir veya yapt?rabilir.
(2) Üst Kurul, kendisine intikal eden ihbar veya ?ikâyetlerden isimsiz, imzas?z veya adres belirtilmemi? olanlar ile kapsam olarak denetim d??? kalanlar? i?leme koymayabilir.
(3) Üst Kurul, denetim çal??malar? s?ras?nda, kamu kurum ve kurulu?lar? ile gerçek veya tüzel ki?ilerden bilgi, belge isteyebilir, onlarla i?birli?i yapabilir ve ölçüm i?lemleriyle ilgili kurum ve kurulu? temsilcilerinden olu?turulacak ve çal??ma usul ve esaslar? Üst Kurulca belirlenecek dan??ma ve/veya denetleme kurullar? kurabilir.
(4) Üst Kurul, gerekli gördü?ü taktirde ölçüm alan?nda yetkin ba??ms?z denetim kurulu?lar? ve/veya teknik denetim yapan kurulu?lar vas?tas?yla denetim yapt?rabilir.
(5) Denetimin özelli?i göz önünde bulundurularak denetim, makul süre içinde yap?l?r. Bu süre, alt? ay? geçemez. Ancak gerekli görülmesi halinde Üst Kurul karar?yla denetim için ek süre verilebilir.
(6) Yap?lan denetim sonucunda, organizasyonel yap?n?n i?lem ve faaliyetlerinde bu Yönetmelik hükümlerine herhangi bir ayk?r?l?k bulunup bulunmad??? raporlanarak Üst Kurula sunulur. Ayk?r?l???n tespiti halinde, denetim sorgusu düzenlenir ve yaz?l? savunmas? otuz gün içinde al?nmak üzere organizasyonel yap?ya gönderilir. Yaz?l? savunmas?n?n al?nmas?n? müteakip veya savunma süresinin sonunda, denetim raporu haz?rlan?r ve Üst Kurulca karara ba?lan?r.

Yapt?r?mlar
MADDE 15 – (1) Üst Kurula ba?vuru yapmaks?z?n bu Yönetmelik kapsam?nda ölçüm faaliyeti yapan veya yapt?ran gerçek veya tüzel ki?iler, faaliyetin derhal durdurulmas? hususunda uyar?l?r. Uyar?ya ra?men ölçüm faaliyetinin devam etmesi halinde, ilgili sorumlular hakk?nda alt?yüzbin Türk Liras? idari para cezas? uygulan?r ve faaliyetin derhal durdurulmas? ihtar edilir. Bu ihtara ra?men faaliyetin devam etmesi halinde, idari para cezas? her defas?nda bir önceki cezan?n yar?s? oran?nda art?r?larak uygulan?r.
(2) Üst Kurula ba?vuruda bulunan organizasyonel yap?n?n bu Yönetmelikte ve ilgili mevzuatta öngörülen ilke, esas ve yükümlülüklere uymad???n?n Üst Kurulca tespit edilmesi halinde, organizasyonel yap? uyar?larak ihlalin niteli?ine göre belirlenecek sürede ayk?r?l???n giderilmesi istenir. Uyar?ya ra?men ayk?r?l??? devam ettiren organizasyonel yap?ya, ihlalin niteli?i ve a??rl??? göz önünde bulundurularak ikiyüzbin Türk Liras?ndan az olmamak kayd?yla, dörtyüzbin Türk Liras?na kadar idari para cezas? uygulan?r ve ayk?r?l??? giderici duruma uygun bir süre verilir. Bu süre alt? aydan fazla olamaz. ?htara ra?men ayk?r?l???n düzeltilmemesi veya bu f?kra uyar?nca verilecek yapt?r?m karar?n?n tebli?inden itibaren 1 y?l içinde ayn? ihlalin tekrarlanmas? halinde, idari para cezas? her defas?nda bir önceki cezan?n yar?s? oran?nda art?r?larak uygulan?r.
(3) ?zlenme ve dinlenme ölçüm sonuçlar?n?n kamuya aç?klanmas?nda, 12 nci maddede belirtilen hükümlere uyulmad???n?n tespiti halinde, sorumlu gerçek veya tüzel ki?iler hakk?nda ellibin Türk Liras?ndan az olmamak kayd?yla yüzbin Türk Liras?na kadar idari para cezas? uygulan?r ve yedi gün içinde Yönetmeli?e uygun aç?klama yap?lmas? ihtar edilir. ?htara ra?men ayk?r?l???n düzeltilmemesi veya bu f?kra uyar?nca verilecek yapt?r?m karar?n?n tebli?inden itibaren 1 y?l içinde ayn? ihlalin tekrarlanmas? halinde, idari para cezas? her defas?nda bir önceki cezan?n yar?s? oran?nda art?r?larak uygulan?r.
(4) Bu maddede öngörülen idari para cezas? miktarlar?, dinlenme ölçümlerine ili?kin idari yapt?r?mlarda yüzde otuz oran?nda uygulan?r.
(5) Bu Yönetmelikte belirtilen yapt?r?mlar?n uygulanmas?nda Kanunun 37 nci maddesinin birinci f?kras?n?n (i) bendi hükmü uyar?nca Üst Kurul yetkilidir.

Adli ve idari makamlara ba?vuru
MADDE 16 – (1) Yay?n hizmetlerinin izlenme ve dinlenme ölçümlerinin yap?lmas?na ve denetlenmesine ili?kin i? ve i?lemlerin herhangi bir a?amas?nda elde edilen bilgi ve belgeler do?rultusunda ilgili mevzuat hükümlerine aç?kça bir ayk?r?l?k tespit edilmesi halinde, dava açmak da dâhil olmak üzere her türlü adli ve idari makama ba?vuru Üst Kurul taraf?ndan yap?labilir.

Hüküm bulunmayan haller
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelikte düzenlenmi? olmamakla birlikte organizasyonel yap?n?n faaliyetlerinin ilgili mevzuat hükümlerine ayk?r?l???n?n tespit edildi?i di?er hallerde Üst Kurul karar?na göre i?lem yap?l?r.

BE??NC? BÖLÜM
Çe?itli ve Son Hükümler

Organizasyonel yap? ile ölçüm sürecinde yer alan taraflar aras?ndaki ili?ki
MADDE 18 – (1) Üst Kurul, organizasyonel yap? ile ara?t?rma ?irketi ve hizmet alan gerçek ve tüzel ki?iler aras?ndaki akdi ili?kilerden do?an hukuki sorunlardan sorumlu tutulamaz.

Geçi? hükümleri
GEÇ?C? MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeli?in yürürlü?e girmesinden önce ölçüm faaliyetinde bulunan ?irket veya kurulu?, bu Yönetmeli?in yürürlü?e girdi?i tarihten itibaren üç ay içinde 6 nc? madde uyar?nca Üst Kurula ba?vurmak zorundad?r. Bu a?amada ölçüm faaliyetinde bulunan ?irket veya kurulu?lar faaliyetine devam edebilir.
(2) Bu Yönetmeli?in yürürlü?e girmesinden önce ölçüm faaliyetinde bulunan ?irket veya kurulu?lara, bu Yönetmeli?in yürürlü?e girdi?i tarihten itibaren durumunu Yönetmeli?e uygun hale getirmesi için Üst Kurulca makul bir süre verilir. Bu süre bir y?ldan fazla olamaz.

Yürürlük
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yay?m? tarihinde yürürlü?e girer.

Yürütme
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yürütür.

Kaynak: RTÜK

About Business Intelligence

Starcom Mediavest Group Business Intelligence, data analizi ve tüketici içgörüsü alanlarında hizmet veren SMG birimidir. Reklam yatırımıyla elde edilen değerin ölçülmesi ve maksimize edilmesini amaçlar.